Diyanet moskeeën in Nederland en Turkije

Turkije / Nederland, 2007 - 2012

Het merendeel van de Turkse moskeen in Nederland wordt beheerd door Diyanet, het Turkse ministerie van godsdienstzaken, dat valt onder het ministerie van Algemene zaken van de Turkse premier Erdogan.
In Turkije zelf beheert Diyanet 80.000 moskeen. Het ministerie van Algemene Zaken verspreidt er elke week een vrijdagpreek onder alle Diyanet-imams.

Scheiding moskee-staat onder druk door Diyanet
Een UNHCR-rapport uit 2011stelt dat de sterke nadruk van Diyanet op de soennitische islam ten koste gaat van andere religies en andere stromingen binnen de islam. Zo heeft uitsluitend Diyanet een legale status. Dit staat haaks op de internationale verplichtingen die Turkije heeft op het gebied van de mensenrechten en ook haaks op de criteria van het Europees Hof van de Mensenrechten met betrekking tot de scheiding van staat en godsdienst.

Invloed van AKP
Sinds de islamitische AKP aan de macht is, steeg het aantal personeelsleden van 74.000 tot 117.541. Het budget is toegenomen tot een bedrag ter waarde van ruim 1 miljard euro. Een hoger bedrag dan veel andere ministeries ter beschikking staat.
Een wet van juli 2010 garandeert Diyanet een eigen radio en TV kanaal. Elke Turk betaalt via de belastingen mee aan Diyanet. Andere geloofsgemeenschappen moeten daarnaast hun eigen voorzieningen betalen.

Diyanet over vrouwen
Volgens de Diyanetproclamatie ‘Sexual Life’ uit 2008 moeten vrouwen ‘netjes bedekt zijn, zodat hun figuur niet te zien is’. Als vrouwen met mannen praten ‘ moet dat geen argwaan in hun hart opwekken, ze moeten bovendien serieus en waardig zijn, zodat de gesprekspartner hen niet zal misverstaan’.
De proclamatie beschouwt flirten en dating als overspel en legt de verantwoordelijkheid daarvoor volledig bij vrouwen. Vrouwen mogen ook niet samenwerken met mannen, het gebruik van parfum wordt als immoreel beschouwd.
Diyanet vaardigt vaker dergelijke proclamaties uit. Turkse vrouwenorganisaties zijn fel gekant tegen deze proclamaties.

Diyanet in Nederland; ANBI-status
In Nederland beheert Diyanet via de Islamitische Stichting Nederland (Hollandia Diyanet Vakfi) 141 moskeeën. De imams zijn allen Turks en opgeleid door Diyanet.
Van deze moskeeën hebben er 14 de ANBI-status(belasting vrijstelling bij schenkingen aan goede-doelen organisaties). Het gaat om de moskeeën in Den Haag( ANBI sinds 2008), Deventer (sinds 2010), Doetichem (2011), Enkhuizen (2010), Etten-Leur (2011), Heerhugowaard (2010), Kampen (2008), Medemblik (2008), Soest (2010), Steenwijk (2011), Vaassen (2010), Veenendaal (2010), Zaandam (2010) en Zeist (2010).
In Duitsland functioneert Diyanet als de koepelorganisaties DITIB met circa 900 moskeeën.

Eurasia Net, 4 juni 2008
UNHCR, mei 2011 (pdf)
Lijst met ANBI-organisaties
Wikipedia over Diyanet (Nederlands)
Islamitische Stichting Nederland: vestigingsadressen
Wikipedia over Diyanet (Engels)